Pokazywanie postów oznaczonych etykietą dzieła sztuki. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą dzieła sztuki. Pokaż wszystkie posty

sobota, 10 maja 2014

[71] Film: "Obrońcy skarbów / The Monumensts Men" (2014)

Po ostatnich fleschowych recenzjach znalazłem wreszcie film, któremu chcę poświęcić cały tekst. Tym obrazem są stworzony przez Georgea Clooneya (scenariusz i reżyseria) i Granta Heslov'a (scenariusz) "Obrońcy skarbów", czyli dość luźna, choć nie tak całkiem mijająca się z prawdą, historia stworzenia i funkcjonowania podczas II wojny światowej jednostki zajmującej się ochroną i odnajdywaniem skradzionych przez III Rzeszę (ale oczywiście nie tylko) arcydzieł światowej sztuki. 


A dlaczego luźna? Ponieważ twórcy, choć inspirowali się realnymi wydarzeniami, to odwzorowywali je raczej bardzo ogólnie. Niby zarys się zgadza, ale już ich odtworzenie musiało im pasować do fabularnego wydźwięku całej historii. I tak mamy tutaj na przykład śmierci dwójki bohaterów, co jest prawdą, jednak już ich okoliczności i przyczyny są zgoła odmienne od tych rzeczywistych. Tak samo bohaterowie. Jest w nich wiele z realnie istniejących i biorących udział w tych wydarzeniach ludzi, choć noszą oni jednak inne nazwiska i są czasami kompilacją kilku osób. I tak na przykład, co wynika z moich spostrzeżeń, Matt Damon odtwarzający postać podporucznika Jamesa Grangera w rzeczywistości wzorowany był na podporuczniku Jamesie J. Rorimerze, George Clooney, filmowy porucznik Frank Stokes to rzeczywisty porucznik George Stout, a Cate Balnchett jako Claire Simone, to wypisz wymaluj słynna Rose Valland, natomiast szeregowy Sam Epstein (Dimitri Leonidas) to raczej na pewno szeregowy Harry Ettlinger (pełną listę można znaleźć tutaj). Jednak czy moje odczytanie prawdziwej tożsamości niektórych postaci jest prawidłowe tego w 100% nie jestem pewien, choć wydaje mi się, że tak właśnie było. Moja wiedza w tej materii wynika z lektury książki, na której wzorowali się twórcy filmu, a mianowicie "The Monuments Men: Allied Heroes, Nazi Thieves and the Greatest Treasure Hunt in History", której polskie tłumaczenie pt. "Obrońcy dzieł sztuki" recenzowałem już jakiś czas temu (recenzja tutaj).


A o czym tak dokładnie jest ten film? Clooney po raz kolejny wziął na warsztat historię ważną i ostatnimi czasy dzięki różnego rodzju publikacjom (książki Edsela, a także Grabież Europy Lynn H. Nicholas, czy też Skarby w cieniu swastyki Leszka Adamczewskiego) coraz szerzej dyskutowaną. Chodzi o zakrojoną na gigantyczną skalę hitlerowską akcję rabowania (często pod nazwą konfiskaty lub ochrony) największych dzieł sztuki (głównie obrazów, ale także rzeźb, ceramiki, biżuterii, antycznych mebli etc.) z podbijanych i okupowanych krajów. Powodów takiego zachowania było wiele, choć z tego filmu dowiemy się pobieżnie raczej tylko o dwóch. Hitler chciał stworzyć w Linzu, swoim rodzinnym mieście w Austrii, największe i najokazalsze muzeum świata; drugim jest fakt, że wielu nazistów było również koneserami sztuki, jak na przykład pokazany w początkowych sekwencjach Göring. 


Jednostka, która w filmie przybrała nazwę The Monuments Men, miała te dzieła odnaleźć i zwrócić prawowitym właścicielom. Ich dodatkowym zadaniem było przeciwdziałanie niszczeniu kolejnych dzieł, czy to architektury czy sztuki, podczas prowadzenia walk. W jej skład weszli najodpowiedniejsi do tego rodzaju pracy ludzie: konserwatorzy zabytków, pracownicy muzeów, rzeźbiarze, architekci etc. I choć ich zadanie przypominało trochę prace Syzyfa, to jednak starali się ją wykonać jak najlepiej i najdokładniej. 


Film w swoim wydźwięku jest bardzo stonowany. Stara się uświadomić nam jak ważnym dziedzictwem jest sztuka, czyli to co udało się stworzyć ludzką ręką przez setki lat oraz jak łatwo możemy zaprzepaścić to na zawsze. Ale także zadaje pytanie, czy jest ona ważniejsza od ludzkiego życia, które może być utracone w konsekwencji jej ratowania. Żołnierze nie mają z odpowiedzią na to pytanie żadnych problemów, jest ono skierowane raczej do nas widzów. I wcale nie tak prosto na nie odpowiedzieć, choć jak się wydaje członkowie The Monuments Men zdają się również ją znać, przy czym jest ona zgoła odmienna od tej armijnej. 


Cała konwencja i stylistyka "Obrońców skarbów" jest łatwa w odbiorze. Miejscami mamy do czynienia z zagęszczeniem akcji, jednak nie są to chwile, w których byśmy obgryzali paznokcie z nerwów. I choć zdarzają się też momenty wzruszające (jak choćby motyw z nagranymi życzeniami świątecznymi na płytę gramofonową, który z tego co pamiętam jest autentyczną historią), to ogólnie film jest lekki i utrzymany w tonie żartobliwym. Przyczyniają się do tego same postaci (np. około 70cio letni szeregowiec już brzmi śmiesznie) dobrze zagrane przez, co by tu nie mówić, wielkie gwiazdy, jak i niekiedy kontrast między nimi oraz ich podejście do sprawy (nawet w najbardziej dramatycznych chwilach nie opuszcza ich poczucie humoru i dystans do tego co się dzieje). 


Film na pewno jest hołdem złożonym członkom MFAA (Sekcja Zabytków, Archiwów i Dzieł Sztuki, już w przekładzie na polski), i dzięki pokazaniu ich działalności w hollywoodzkiej superprodukcji z zawrotną ilością gwiazd na pewno zostanie ona dostrzeżona przez wielu ludzi, którzy nie mieli o niej wcześniej żadnego pojęcia. To kolejny atut tej produkcji.

Ja natomiast, po seansie, miałem jedynie nadzieję, że jeden trzech naszych najcenniejszych obrazów, który dotychczas nie został odnaleziony po wojennej zawierusze - mam tutaj oczywiście na myśli Portret młodzieńca Rafaela - nie skończył tak jak pokazywała to jedna ze scen tego filmu. Swoją drogą takie zachowanie, które wprowadzało w czyn dyrektywę Hitlera o nazwie Neron mogło być wydane jak i wykonane jedynie przez szaleńców. 


Podsumowując, uważam że film, choć nie powalił mnie na kolana, to jednak bardzo mi się podobał i dzięki temu, że porusza ciekawy temat na pewno warty jest uwagi.

Ocena gatunkowa - hmm... a jaki to gatunek?
Ocena ogólna  - 7/10

wtorek, 4 lutego 2014

[53] Książka: "Obrońcy dzieł sztuki" - R. M. Edsel, B Witter (2010)

 Jakoś tak będzie już 5 dni jak nic nie napisałem, więc pora aby się odezwać ;) Dziś kolej na małą połajankę książki, która, kiedy brałem ją do rąk wydawała mi się niezwykle ciekawa a okazała się bardzo przeciętna, a co za tym idzie rozczarowująca :/ Mam tutaj na myśli, oczywiście, "Obrońców dzieł sztuki" Roberta M. Edsela, na podstawie której, za niespełna dwa tygodnie, wchodzi do kina film "Obrońcy skarbów" w doborowej obsadzie (m.in. G. Clooney, M. Damon, J. Goodman, C. Blanhette, B. Murray) ze scenariuszem i w reżyserii Georga Clooneya.

Od razu chciałbym zaznaczyć, że nie jest to powieść. Jest to autentyczna historia jednostki nazwanej Monuments, Fine Arts, and Archives program (MFAA) potocznie nazywanej "obrońcami skarbów" , która została powołana do życia w 1943 (działała do 1946 r.) z inicjatywy największych muzealników, marszandów i konserwatorów dzieł sztuki głównie ze Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii. Mieli oni tylko jedno proste (no, może nie do końca) zadanie, odzyskać lub odnaleźć zrabowane przez hitlerowców podczas wojny najznamienitsze działa sztuki. Dodatkowo mieli mieć na uwadze także ochronę zabytkowej architektury, czyli inaczej mówiąc, mieli wskazywać w którym budynku żołnierze nie powinni się ostrzeliwać z wrogiem. Oczywiście ten drugi aspekt był stosowany wtedy kiedy była taką możliwość, bo wiadomo, że najważniejsze było ludzkie życie i jeśli jakaś budowla mogła pomóc w prowadzeniu walki, to oczywiście była do tego używana. Zresztą i tak większość kościołów miało "poutrącane" wierze, ponieważ były to idealne miejsca dla strzelców wyborowych i aby się uchronić przed ich zabójczymi umiejętnościami likwidowano takie "miejscówki" zawczasu. 


Omawiana przeze mnie książka nie obejmuje jednak wszystkich działań MFAA. Jest poświęcona głównie odzyskiwaniu dzieł skradzionych we Francji, Belgii, po części też Polski, choć skupia się na tym pierwszym kraju. Działa skradzione z Luwru, a a także od wielu prywatnych marszandów i kolekcjonerów były bardzo łakomym kąskiem dla Hitlera, który chciał po wygranej wojnie zbudować w swoim rodzinnym Linzu największe i najokazalsze muzeum sztuki. "Pomniejsze" albo może bardziej na miejscu byłoby tu słowo mniej pożądane przez fuhrera, ale równie cenne dzieła były także przywłaszczane przez jego tzw. przydupasów takich jak Hans Frank, który tak się zaopiekował Portretem Młodzieńca Rafaela, że do tej pory nie wiadomo gdzie jest lub przez Hermana Goeringa. 

Nad tym całym bajzlem miała czuwać właśnie MFAA, czyli grupa licząca około 400 żołnierzy i pracowników cywilnych rozrzuconych po całym świecie. Przytaczanie nazwisk tych ludzi nie wydaje mi się zasadne, ponieważ ja się tylko namęczę z poprawną ich pisownią, a Wam i tak nic one nie powiedzą, ponieważ nie ma tam ludzi "sławnych" z jakiegokolwiek choćby powodu. Nie zmniejsza to jednak ich zasług dla światowego dziedzictwa i bardzo fajnie, że powstał film opowiadający ich historię.


I teraz mam mieszane uczucia, bo z jednej strony takie historie zawsze mnie fascynowały i ciekawiły, ale z drugiej sposób w jaki została przedstawiona jest bardzo niezadowalający. A przynajmniej jest tak w moim odczuciu. I mimo tego, iż rozumiem, że nie jest to powieść sensacyjna czy też kryminalna, to liczyłem na jakikolwiek dreszczyk zaciekawienia i ...tajemnicy. A tutaj, niestety, tego nie ma. Fakty, fakty, nudy (typu listy do żony) i fakty. Trzeba jednak przyznać autorowi, że się starał. Książka ma znamiona "fabuły". Pojawiają się nieliczne dialogi i dodatkowo jest pisana z punktu widzenia poszczególnych uczestników wydarzeń, którzy jakby są głównymi ich bohaterami. Nie jest to jednak do końca to na co liczyłem. I teraz druga strona medalu. Z tej książki da się zrobić naprawdę świetny film, ponieważ o ile czytanie tego wszystkiego czasami nużyło, to dobre ukazanie wszystkich tych wydarzeń na ekranie z ciekawą obsadą, dynamicznym montażem i dobrymi dialogami może znamionować kawał dobrej rozrywki z elementami historii w tle. 


Ja osobiście oceniam tę książkę na 6/10 i mimo iż się lekko zawiodłem, to przeczytam także kolejną, opowiadającą o ratowaniu dzieł sztuki we Włoszech, książkę Edsela pt. "Na ratunek Italii". A dla tych, którym ten temat wydał się ciekawy mogę dodatkowo zaproponować książkę Leszka Adamczewskiego, polskiego dziennikarza i historyka, pt. "Skarby w cieniu swastyki".
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...